Komitetit të Pajtueshmërisë së Konventës së Aarhusit

Lënda: Kërkesë për shqyrtimin e pajtueshmërisë së Republikës së Shqipërisë me detyrimet që rrjedhin nga Konventa e Aarhusit

Të nderuar anëtarë të Komitetit,

Institut Français d’Études Albanaises është një organizatë e përkushtuar ndaj promovimit të demokracisë, lirisë së shprehjes, kujtesës historike, kërkimit shkencor dhe trashëgimisë kulturore në Evropën Juglindore dhe në hapësirën shqiptare.

Megjithëse Instituti nuk është një organizatë mjedisore në kuptimin e ngushtë të fjalës, ne besojmë se çështjet e ngritura në këtë komunikim lidhen drejtpërdrejt me të drejtat themelore demokratike të mbrojtura nga Konventa e Aarhusit: të drejtën për informacion, pjesëmarrjen e publikut në vendimmarrje dhe qasjen në drejtësi.

Për më tepër, territoret që janë objekt i këtij komunikimi nuk përfaqësojnë vetëm ekosisteme me vlerë të lartë natyrore. Ato përbëjnë gjithashtu pjesë të rëndësishme të trashëgimisë kulturore, historike dhe memoriale të Shqipërisë. Mbrojtja, administrimi dhe e ardhmja e tyre lidhen ngushtë me misionin tonë për të promovuar pjesëmarrjen demokratike, trashëgiminë kulturore, lirinë e shprehjes, kujtesën historike dhe debatin publik të informuar.

Nisur nga këto parime, ju drejtohemi me respekt për të kërkuar shqyrtimin e disa çështjeve që ngjallin shqetësime serioze në lidhje me zbatimin nga Republika e Shqipërisë të detyrimeve që rrjedhin nga Konventa e Aarhusit për qasjen në informacion, pjesëmarrjen e publikut në vendimmarrje dhe qasjen në drejtësi në çështjet mjedisore.

Shqetësimet tona lidhen veçanërisht me vendime, projekte zhvillimore dhe akte administrative që prekin zona me rëndësi të veçantë ekologjike, kulturore dhe publike, përfshirë Zvërnecin, Vjosë–Nartën, Rrjollin, Kakomen, Ksamilin dhe territore të tjera të mbrojtura ose ekologjikisht të ndjeshme.

Duke marrë parasysh:

– kufizimin ose pengimin e aksesit të publikut në zona të mbrojtura natyrore dhe bregdetare përmes gardheve, barrierave, kontrolleve të sigurisë ose aktiviteteve zhvillimore;

– mungesën e transparencës së plotë lidhur me projektet, lejet, kontratat, aktet administrative, statusin e pronësisë dhe dokumentacionin mjedisor që prek territore me rëndësi të veçantë ekologjike dhe kulturore;

– dyshimet për mungesë të konsultimit publik efektiv përpara miratimit të projekteve që prekin zona të mbrojtura, laguna, pyje, sisteme dunore dhe hapësira bregdetare;

– rrezikun e cenimit të integritetit ekologjik të zonave të mbrojtura dhe biodiversitetit të tyre;

– mungesën e informacionit të plotë dhe të aksesueshëm për publikun mbi ndikimet mjedisore të projekteve të zhvillimit dhe investimeve strategjike;

– kufizimin e mundësive të qytetarëve, komuniteteve lokale, studiuesve dhe organizatave të shoqërisë civile për të marrë pjesë në mënyrë kuptimplotë në proceset e vendimmarrjes;

– shqetësimet lidhur me ndikimin e procedurave të investimeve strategjike mbi mbrojtjen e mjedisit, transparencën dhe interesin publik;

– shqetësimet lidhur me ndikimin e ndryshimeve të fundit në legjislacionin për zonat e mbrojtura mbi garancitë mjedisore dhe të drejtat procedurale të publikut;

– nevojën për të siguruar qasje efektive në drejtësi për individët, komunitetet dhe organizatat që kërkojnë të sfidojnë vendime me ndikim mjedisor;

kërkojmë me respekt që Komiteti të shqyrtojë nëse Republika e Shqipërisë ka përmbushur plotësisht detyrimet e saj sipas neneve 4, 6, 7 dhe 9 të Konventës së Aarhusit.

Në veçanti, kërkojmë që të shqyrtohen:

– përputhshmëria e procedurave të ndjekura në projektet dhe ndërhyrjet që prekin zonat e mbrojtura me kërkesat për transparencë dhe pjesëmarrje publike;

– aksesi i publikut në informacionin mjedisor, përfshirë studimet e ndikimit në mjedis, lejet, kontratat, aktet administrative dhe dokumentacionin e lidhur me këto projekte;

– mundësitë reale që u janë dhënë komuniteteve lokale, organizatave mjedisore, studiuesve dhe qytetarëve për të marrë pjesë në proceset e vendimmarrjes përpara miratimit të projekteve;

– efektiviteti i mjeteve juridike në dispozicion të publikut për të kundërshtuar vendime që mund të kenë ndikim të rëndësishëm në mjedis.

Gjithashtu kërkojmë që të vlerësohet përputhshmëria me Konventën e Aarhusit e:

– Ligjit nr. 55/2015 “Për Investimet Strategjike në Republikën e Shqipërisë”, në masën që zbatimi i tij mund të ndikojë në transparencën, pjesëmarrjen publike dhe mbrojtjen e zonave të ndjeshme mjedisore;

– Ligjit nr. 21/2024, datë 22 shkurt 2024, “Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin nr. 81/2017 ‘Për Zonat e Mbrojtura’”, veçanërisht në lidhje me ndikimin e tij mbi mbrojtjen e zonave të mbrojtura, konsultimin publik dhe të drejtat procedurale të qytetarëve.

Duke pasur parasysh rëndësinë e jashtëzakonshme ekologjike, kulturore dhe publike të këtyre territoreve, kërkojmë me respekt që Komiteti të vlerësojë nevojën për një shqyrtim të mëtejshëm të këtyre çështjeve dhe, nëse është e nevojshme, formulimin e rekomandimeve përkatëse për të garantuar zbatimin e plotë të Konventës së Aarhusit nga Republika e Shqipërisë.

Ju falënderojmë për vëmendjen dhe mbetemi në dispozicion për të paraqitur dokumentacion shtesë që mund të ndihmojë në shqyrtimin e kësaj kërkese.

Me respekt,

Për Institut Français d’Études Albanaises

Klara Buda

Paris, Francë

Ja pronarër e tokës

Version Anglese

©klarabudapost.com CC- mund ta kopjoni dhe ta plotsoni